OŻAROW MAZOWIECKI STARE BABICE IZABELIN ŁOMIANKI LESZNO KAMPINOS BŁONIE
14:27, 17 stycznia 2019 r. 
Antoniego, Henryki, Mariana
POWIAT WARSZAWSKI ZACHODNI STOLICĄ KULTURY MAZOWSZA 2018!
mapa serwisu  |  RSS
Strona główna > Aktualności

Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych".

1 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. Uchwalenie tego Dnia jest formą uczczenia ich walki i ofiary, ale także bólu i cierpienia, jakich doznali od “Władzy Ludowej”.

W tym dniu pragniemy przybliżyć postać jednego z bohaterów walki na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, związanego z Ożarowem Mazowieckim – inżyniera Eugeniusza Smolińskiego – który stał się ofiarą stalinowskiego procesu pokazowego w 1948 roku .

          Eugeniusz Smoliński został stracony 9 kwietnia 1949 r w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie. Rodziny nie powiadomiono ani o wykonaniu wyroku, ani o miejscu jego pochowania. Jego żona, Pelagia Smolińska, przez wiele lat łudziła się, że może żyje on gdzieś na Syberii i wróci do Polski. Szczątki inż. Smolińskiego odnaleziono latem 2012 r. w kwaterze "Ł" cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie. 
27 września 2015 r. Eugeniusz Smoliński został uroczyście pochowany w Panteonie – Mauzoleum Wyklętych – Niezłomnych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

          Eugeniusz Smoliński, syn Juliana i Stefanii z Szadkowskich urodził się 8 lipca 1905 roku w Warszawie.  Kiedy miał 7 lat zamieszkał w domu rodzinnym w Ożarowie k/Warszawy. Uczęszczał do Szkoły Powszechnej w Żbikowie.                   

          W latach 1918 – 1924 kontynuował naukę w Gimnazjum im. K. Kulwiecia w Warszawie,   przy pl. Trzech Krzyży.  Po zdaniu matury studiował przez rok chemię na Uniwersytecie Warszawskim, a  dyplom inżyniera chemika uzyskał w 1931 r. na Wydziale Chemii Politechniki Warszawskiej. Zaraz po skończeniu studiów rozpoczął pracę w Państwowej Wytwórni Prochu w Pionkach. Został tam szybko mianowany szefem stacji doświadczalnej prochów bezdymnych, a w maju 1937 r. objął stanowisko kierownika laboratorium centralnego.

          Był wybitnym naukowcem. Prowadził prace naukowo-doświadczalne, ogłaszając patenty w dziedzinie prochu bezdymnego, m.in. prochu do małych armat. Jako znakomity specjalista materiałów wybuchowych, władający obcymi językami: rosyjskim, francuskim, niemieckim i angielskim, reprezentował polski przemysł zbrojeniowy w podróżach służbowych do Jugosławii, Niemiec, Rumunii, Włoch, Szwajcarii i Stanów Zjednoczonych. Był on także szefem kontroli technicznej P.W.P. Pionki.

          Smoliński po wybuchu wojny ewakuował się wraz z fabryką, z Pionek do Tarnopola. Następnie powrócił do Ożarowa, gdzie w 1941 r. poślubił Pelagię Arciszewską, lekarza dentystę, żołnierza obrony Warszawy i uczestniczkę ruchu oporu. Podobnie jak ojciec Eugeniusza, Julian Smoliński, byli oni oboje członkami struktury konspiracyjnej "Obroża", na terenie Ożarowa. Smoliński pod pseudonimem "Ryszard",  a jego żona Pelagia pod pseudonimem - "Lena".

          W lutym 1942 r., Eugeniusz Smoliński jako wysokiej klasy specjalista od materiałów wybuchowych, został wezwany do działania w Sztabie Komendy Głównej Armii Krajowej w Warszawie. Przeszedł więc do "ścisłej konspiracji", używając nowej tożsamości "Kazimierz Staniszewski" i zmieniając pseudonim na "Kazimierz" (Oddział Produkcji Konspiracyjnej Sztabu Komendy Głównej AK - Referat Materiałów Wybuchowych). W okresie konspiracji Eugeniusz Smoliński był ekspertem do spraw organizacji produkcji i kontroli materiałów wybuchowych, jako doradca Witolda Gokieli i Franciszka Niepokólczyckiego, którzy byli najbliższymi współpracownikami Gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego.

          Stworzył on, przy ul. Polnej 16, w Warszawie, laboratorium chemiczne, w którym opracowywano metody produkcji materiałów wybuchowych z materiałów zastępczych. Laboratorium to stanowiło centrum specjalnej komórki Szefostwa Produkcji Konspiracyjnej KGAK  o kryptonimie "Inspekcja". Eugeniusz Smoliński został mianowany szefem "Inspekcji", z pseudonimem "I- Zero". Zadaniem "Inspekcji" było prowadzenie analiz chemicznych i ekspertyz materiałów wybuchowych wytwarzanych przez podziemie AK.

          Pod koniec Powstania Warszawskiego, rozkazem Komendanta AK z dnia 22 września 1944 r. Nr 444/BP, Eugeniusz Smoliński, referent materiałów wybuchowych produkcji konspiracyjnej Sztabu Komendy Głównej Armii Krajowej, został odznaczony srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami "za niezłomną postawę wobec wroga, odwagę i wyniki prac w konspiracji".

          Po upadku powstania Smoliński był zastępcą komisarza Państwa Podziemnego z misją zabezpieczenia po wojnie Państwowej Fabryki Prochu w Pionkach. Jednak przed zakończeniem działań wojennych, Eugeniusz Smoliński został wezwany przez radio do stawienia się w Ministerstwie Przemysłu w Warszawie, gdzie został mianowany, Pełnomocnikiem Rządu z misją uruchomienia fabryki zbrojeniowej D.A.G. w Łęgnowie, koło Bydgoszczy. W pierwszych dniach lutego 1945 roku zastał, zbudowaną przez Niemców, w pełni wyposażoną, fabrykę chemiczną, z dużymi zapasami półproduktów.  Kilka tygodni później teren zakładu zajęła Armia Czerwona i rozpoczęła systematyczny demontaż jego wyposażenia. Do listopada 1945 Rosjanie zdemontowali urządzenia, wywożąc je na wschód. Resztę maszyn zniszczono, wysadzając w powietrze.

          Panoszenie się władz radzieckich sprawiło, że mianowany, w kwietniu 1945 roku, dyrektorem fabryki Państwowej Wytwórni Prochu Łęgnowo, Eugeniusz Smoliński wielokrotnie interweniował w Ministerstwie Przemysłu i składał skargi do Pełnomocnika Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów przeciwko rabunkom i dewastacji fabryki. 

 Mimo tych trudności nowa fabryka, gdzie inżynier Smoliński zamierzał rozpocząć produkcję trotylu, zaczęła funkcjonować pod nazwą Wytwórnia Nitrozwiązków Łęgnowo.

          Plany te zaczął realizować w lipcu 1947 r, ale 12 sierpnia 1947 został zatrzymany.

          W akcie oskarżenia zarzucono mu, że w okresie od września 1945 roku do 14 sierpnia 1947 roku, jako dyrektor naczelny Państwowej Wytwórni Prochu w Łęgowie dopuścił się aktów sabotażu utrudniając i uniemożliwiając prawidłowe użytkowanie tej Wytwórni... Ponadto   zarzucono mu w akcie oskarżenia , że «w okresie  okupacji niemieckiej był on jako  szef  uzbrojenia  AK   jednym z  najbliższych współpracowników  płk.  Niepokólczyckiego, który już w okresie  niepodległości przeszedł na wyraźne  tory wrogiej dla  Państwa działalności w szeregach  WiN-u.

          Po pokazowym  procesie przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Bydgoszczy, Eugeniusz Smoliński został skazany, w dniu 13 października 1948 roku, na karę śmierci. Prezydent Bierut nie skorzystał z prawa łaski, a wyrok wykonano 9 kwietnia 1949 r. Eugeniusz Smoliński został zamordowany metodą katyńską, w piwnicach więzienia przy ul. Rakowieckiej w Warszawie, a jego zwłoki zostały pogrzebane potajemnie, w nieznanym miejscu.

          Przez całe lata rodzina nie znała miejsca pochówku, ale podejrzewano, że miejscem spoczynku mogła być anonimowa mogiła na tzw. "Łączce", na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

          W  2012 r. podczas prac ekshumacyjnych na Łączce, kwaterze na warszawskich Powązkach, wydobyto szczątki więźniów stalinowskich więzień, ofiar terroru komunistycznego. Córki Eugeniusza Smolińskiego oddały próbki materiału DNA, aby pomóc w ewentualnym zidentyfikowaniu szczątków ojca. W dniu 6 grudnia 2012 IPN powiadomił je, że zidentyfikowano tożsamość szczątków trzech pierwszych ofiar terroru komunistycznego, a w tym ich ojca, Eugeniusza Smolińskiego.

          Postanowieniem z  dnia 24 marca 2015 r.  Sąd Apelacyjny w Warszawie stwierdził,  że «wyrok byłego Wojskowego  Sądu  Rejonowego  w Bydgoszczy z dnia 13 października  1948 r  i postanowienie Najwyższego  Sądu Wojskowego z dnia  24 lutego 1949 r. wydano z powodu  jego działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego».

          W dniu 27 września 2015 r. Eugeniusz Smoliński został uroczyście pochowany w Panteonie – Mauzoleum Wyklętych – Niezłomnych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

          Dla uczczenia pamięci pierwszego dyrektora fabryki P.W.P. Łęgnowo i noblisty Alfreda Nobla, Rada Miasta Bydgoszczy podjęła, w dniu 7 listopada 2013, uchwałę o nadaniu nazw dwóm drogom  położonym na terenie byłej fabryki chemicznej „Zachem” (dawnej P.W.P. Łęgnowo): ul. Eugeniusza Smolińskiego i ul. Alfreda Nobla.


« powrót do aktualności
Starostwo Powiatu Warszawskiego Zachodniego,
ul. Poznańska 129/133, 05-850 Ożarów Mazowiecki
tel. 22 733-72-00 , fax 22 733-72-01
e - mail: kancelaria@pwz.pl
Godziny pracy: poniedziałek - 9.00-17.00, wtorek-piątek - 8.00-16.00
POWIAT  |  WŁADZE POWIATU  |  STRUKTURA URZĘDU  |  STAROSTWO  |  POLITYKA PLIKÓW COOKIES
Ożarów Maz.
Łomianki
Izabelin
Stare Babice
Leszno
Kampinos
Błonie
© Copyright 2012 Starostwo
Powiatu Warszawskiego Zachodniego
Wykonanie VOBACOM
facebook